جمعه 4 مهر 1399

یادداشت ها

عکس

 
 
 

آداب و رسوم و فرهنگ هر خطه اي عامل تمايز بخشيدن بين افراد آن خطه از افراد ديگر مي شود ، رفتارها و اعمالي كه ريشه در گذشته افراد يك منطقه دارد و اگر نمي بود تشخيص باورها و اعتقادات افراد يك جامعه از ديگر جوامع مشكل مي نمود ، اين آداب و رسوم تقريباً تمامي زندگي افراد را در بر مي گيرد و شامل مراسم عزاداري ، ازدواج ، بازيها و … مي شود كه هر منطقه اي بنا به آنچه از گذشتگان به ارث برده است آنها را انجام مي دهد ، در ذيل به برخي از آداب و رسوم محلي مردم رودبارزمین اشاره مي كنيم .

ضرب المثلها

ضرب المثلها هم مانند ديگر رسوم رايج در هر منطقه كاربرد بسزايي دارند . بيان كردن عقيده خويش بصورت سر پوشيده و در لفافه ، از ديگر عادتهايي است كه در ميان مردم رواج دارد هنگاميكه كسي كاري انجام مي دهد كه با هنجارها و رفتارهاي پسنديده منطقه سازگار نيست افراد ديگر سعي مي كنند در لفافه به او بفهمانند كه حركت و اعمال و گفتار او خلاف سنت و عرف عاميانه و رايج بين مردم است و سعي مي كنند بوسيله اين الفاظ او را به اشتباهش آگاه سازند . در اينجا سعي مي شود كه تعدادي از اين ضرب المثلها را نوشته و آنها را به فارسي برگردانيم. اين ضرب المثلها بيشتر جنبة اجتماعي دارند كه تا حدودي به زندگي خانوادگي و قومي افراد بستگي دارد و همچنين مسائل اقتصادي هم با اين موارد قاطي شده است و تا حدودي هم نشانگر وضعيت اقتصادي مردم منطقه است كه بيشتر جمعيت اين مناطق را كشاورزان و روستائيان تشكيل ميدهند .و نسبت به شهرهاي صنعتي و بزرگتر وضعيت معيشتي ضعيفتري دارند . همچنين بعضي از ضرب المثلها هم راجع به عشق و عاشقي هست كه در هر فرهنگ و موقيعتي ديده شده است .و حد و مرزي نمي شناسد . به طور كلي ضرب المثلها منتقل كننده فرهنگ و تمدن يك ملت و گروه است . شايد كسي كه كتابي را منتشر مي كند يا در مورد تمدن و قدمت يك قومي نظراتي ارائه مي دهد آگاهي كافي نداشته باشد و يا بعضي از چيزهارا بنا به دلايل خاصي تحريف كند اما آنچه كه حقيقت امر را نشان ميدهد و آنرا به اثبات مي رساند آن چيزي است كه خود آن مردم آنرا اذعان ميكنند .

1كَر بعد از تماشا

منظور فردي كه بعد از تمام شدن كاري نظر شخصي خود را ابراز مي كند كه آن بي موقع و بي نتيجه است چون كه نتيجه كار و غيره مشخص شده است .

2گيرگ دورِ چربي اگرده

فارسي مورچه دور چربي مي گردد .

منظور كساني كه با افراد پولدار مي چرخند .

3- چاروک مادرون سر دخترُن

هنگامی که دختران رفتار مادر را تقلید می کنند .

۴- ای کِردی دوماد دلم ای دح رو

از کردار داماد دلم از دخترم رفت .

برای بدخلقی طرف مقابل می گویند .

عقايد مردم منطقه

مردم اين منطقه داراي فرهنگ و عقايد بسيار عجيبي در گذشته بوده اند كه با خرافات همراه بوده و پاره اي از آنها در حال نيز مرسوم است . به نحوسات فوق العاده معتقد بودند . برخي از روزهاي هر ماه و ايام هفته را نيز نحس مي دانستند و در آن روزها از انجام هر كاري و نوع رفت و آمدي امتناع مي كردند . در اينجا ما به ذكر پاره اي از اين اعتقادات بطور اختصار مي پردازيم:

۱-روزهاي شنبه و چهارشنبه به نزد كسي كه مصيبت زده است نمي روند .

۲-اگر ناخن دست و پا را در خانه مي گرفتي مي گفتند بركت و روزي از خانه مي رود و مَثل مي زدند : پِنج ( ناخن ) دست به خونه ( خانه ) پِنج پا به روخونه ( رودخانه ) يعني ناخن دست را در خانه بگير و ناخن پا را لب رودخانه .

3-اگر لبه هاي قيچي را به هم مي زدي مي گفتند جنگ و دعوا مي شود .

4-اگر روباه يا شغال در شب كنار آبادي زوزه مي كشيد مي گفتند خبر مرگ كسي مي رسد

5-اگر هنگام صرف چاي قند به طورناگهاني در استكان چاي مي افتاد مي گفتند مهمان مي رسد .

6-اگر بلبلي در نزديكي خانه آواز مي خواند مي گفتند مسافري از راه مي رسد يا خبر خوشحالي به آنها داده مي شود .

خرافات: بيهوده گويي در اثر ترس ، اضطراب و نگراني كه حاصل از عدم اطمينان به آينده باشد ، خرافت تلقي مي شود . در مواقع حساس كه انسان در مقابل حوادث آتي روزگار اميدي ندارد دست به انجام و منع بسياري از امور مي زند كه باعث پديد آمدن خرافات مي گردد . از آنجايي كه آدمي نمي توانسته است از راه علم و منطق مسائلي همچون مرگ ، تولد ، فقر ، جنگ و ساير حوادث طبيعي را كه باعث اضطراب مي شدند تشخيص بدهد دچار ترس ، شكست و نگراني مي شدند از اعتقادات خرافاتي و پيشگويانه براي آرامش خود استفاده مي كردند .

پيشگويي هاي خرافاتي:

  1. سنگ به سنگ زدن باعث جنگ و درگيري در اينده مي شود و آن را نحس مي دانند .
  2. ناخن هاي دو نفر به هم ريختن نشان از جنگ و درگيري است .
  3. موهاي دو نفر به هم ريختن نشان از جنگ و درگيري آنان است .
  4. نگهداري ناخن دست زن و پاي مرد باعث زيادي روزي مي شود .
  5. ماست دادن زياد براي مايه شير به همسايه باعث كم شدن شير آن حيوان مي شود .
  6. سوت زدن در خانه و مغازه موجب كم شدن روزي مي گردد .
  7. غذا در گلوگير كردن بيانگر گرسنگي يكي از نزديكان آن نفر است .
  8. اگر زن حامله خوراكي را ببيند و آن خوراك را به او ندهند باعث كج بيني چشم بچه او مي شود .
  9. آويزان بودن يك تار موي زن در صورت او نشانگر آمدن عزيزي از سفر است .
  10. بالا آمدن تكه چاي بر روي استكان خبر از امدن مهمان مي دهد .
  11. افتادن خمير آرد از ظرف خميري خبر از آمدن كسي مي دهد .
  12. افتادن مژه بر روي گونه نشانگر رسيدن پيغامي است .
  13. تنگ شدن ناگهاني كفش نشان از مصافحه و احوالپرسي با كسي است .
  14. پرش عضلاني لب نشان از مصافحه با عزيز خود مي باشد .
  15. پرش عضلاني چشم راست را به فال نيك مي گيرند
  16. پرش عضلاني چشم چپ را نحس مي دانند .
  17. خارش كف دست چپ نشان از اين دارد كه كسي در همان حين به بدگويي آن نفر مي پردازد .
  18. سكسكه كردن خبر از اين مي دهد كه كساني در مورد او صحبت مي كنند .
  19. خارش كف پا نشانگر آمدن باران يا سوغاتي به او مي رسد .
  20. ته ديگ خوردن دختران و پسران مجرد باعث وزيدن طوفان در روز عروسي آنان مي شود
  21. خوردن مغز گوسفند براي بچه هايي كه ختنه نشده اند مناسب نيست .
  22. اگر زن باردار در شب اول ماه به دنبال ماه بگردد در موقع زايمان چند بار درد زايمان مي گيرد اما زايمان نمي كند .
  23. اگر زن باردار هنگام ماه گرفتگي بدنش را بخاراند بر بدن بچه نشاني يا خالي مي افتد .
  24. صاف بدن شانه گوسفند و بز را به فال نيك مي گيرند زيرا خبر از امدن باران ، خير و بركت به صاحب مال مي دهد .
  25. تيره بودن شانه گوسفند نحس است زيرا خبر مرگ ، فقر و حوادث ناگوار براي صاحب مال و طايفه او مي دهد . براي رفع تيرگي شانه گوسفند يا بزي ديگر را مي كشند تا شانه آن صاف گردد .

عيد نوروز

در گذشته كه به شكل امروزي تقويمي نبود ، ايام عيد نوروز تقريباً مصادف با بارور ساختن درختان خرما و زائيدن بعضي از حيوانات وحشي و اهلي از قبيل بز كوهي ، خرگوش ، بز و … بوده كه اين خود بر حلاوت و شيريني و شور و شادي نوروز مي افزايد هر چند كه مراسم عيد نوروز بصورت امروزي برگزار نمي شد اما مردم براي اينكه نشان دهند سال عوض شده محلولي از گل سرخ ( گِلَك ) درست مي كردند و شاخ يا پشت و پيشاني حيوانات اهلي از قبيل گاو ، گوسفند و بز را با آن رنگ مي كردند . بعضي مواقع تنه درختان نخل و مركبات را نيز با نشانه اينكه نوروز است قرمز مي كردند . به اين ترتيب نيز سال عوض مي شود . اما امروزه از اين اعتقادات در اثر پيشرفتهاي علمي خبري نيست . مردم این منطقه هم مثل دیگر ایرانیان عمل میکنند. چيدن سفره هفت سين در گذشته چندان مرسوم نبوده است ولي اكنون خانواده ها به اين كار مبادرت ورزيده و دختران تمايل زيادي به پهن كردن سفره هفت سين دارند . آب و هواي منطقه در عيد نوروز بسيار دلپذير و بهاري است و مردم از سراسر استان كرمان و هرمزگان و دیگر نقاط به اين منطقه آمده و از جاهاي ديدني آن ديدن مي كنند .

طبابت و داروهاي محلي

در زمانهاي قديم كه مردم به دكتر و دارو دسترسي نداشتند براي درمان امراض خود از گياهان دارويي و خواص دارويي آنها استفاده مي كردند . طبابت به وسيله گياهان دارويي از قديم الايام مرسوم بوده و امروزه نيز به صورت علمي در دانشگاههاي كشور در رشته اي به عنوان گياه پزشكي آموخته مي شود . در زمانهاي قديم اين گونه طبابت كه به طبابت سنتي مرسوم است با استفاده از تجارب اشخاص در تشخيص قدرت شفابخشي گياهان مختلف براي امراض گوناگون بود . به اين اشخاص حكيم مي گفتند ، طبابت به شيوه سنتي مانند ساير نقاط ايران از قديم الايام در اين منطقه رواج داشته و امروزه نيز در بعضي از نقاط آن خصوصاً در روستاها رواج دارد . براي بهبودي امراض از قسمتهاي مختلف گياه از قبيل : ريشه – ساقه – برگ – ميوه – دم كرده و جوشانده و غيره استفاده مي كنند . در اينجا به بررسي برخي از گياهان داروئي وخواص آنها اشاره مي كنيم :

  1. دِرمنه و كلپورك : براي درمان دل درد و دلپيچه – فشارخون و قند خون
  2. آويشن : براي درمان سرماخوردگي .
  3. گل گاوزبان : براي درمان بيماريهاي قلبي – ضربان قلب .
  4. ميخك : از اسانس آن براي دندان درد استفاده مي كنند .
  5. نعناع : براي درمان اسهال بچه .
  6. گل ختمي : براي درمان دهاني كه گرما زده است به عنوان شربت نيز استفاده مي شود .

انواع بازيهای محلی

مجولا

نوع بازي : گروهي

رقابت:فردی

تعداد بازيكنان : نامحدود

ميدان بازي : دايره اي به قطر دو تا سه متر و خطي با فاصله هفت متر از آن دايره به منزله خط شروع بازي مشخص مي شود .

وسيله بازي : چندين مهره از مفصل استخوان پاي گوسفند ( مجول ) و يك عدد سنگ تخت كه به آن گل مي گويند .

نحوه بازي : هر يك از بازيكنان مهره هاي خود را به هوا مي اندازند . مهره هر كسي كه به صورت عمودي بر زمين قرار گيرد شروع كننده بازي مي شود . براي شروع بازي مهره ها را در وسط دايره در يك رديف مي چينند . بازيكن شروع كننده از سر خط با سنگ مهره را هدف مي گيرند . اگر سنگ به مهره ها برخورد كند ، پس از ان مي تواند بازي را از نزديك دايره شروع كند و با هر ضربه مي تواند يك يا دو مهره را هدف بگيرد . اگر بيش از دو مهره را بزند آنها را دوباره داخل دايره قرار مي دهد و بار ديگر خود آنها را هدف مي گيرد و اگر نتوانست بازيكني ديگر آنها را هدف قرار مي دهد . اگر با هر ضربه اي توانست يك مهره را بزند بازي بوسيله همان نفر ادامه پيدا مي كند و اگر نتوانست مهره اي را بزند نوبت نفر بعد مي شود و بازي همچنان ادامه پيدا مي كند تا اين كه چه كسي مهره بيشتري را هدف مي گيرد .

- پت پَ توكا

نوع بازي : گروهي

رقابت : فردي

تعداد بازيكن : نامحدود

ميدان بازي : محيط اطراف يك نشانه كه به آب معروف است .

شيوه انتخاب نگهبان آب : سرگروه بازي با يك سلسله اسمهايي بازيكنان را مي خواند . آخرين اسم نام هر كس شد او بايد نگهبان آب باشد این اسمها عبارتند از : ييلك ، بيلك ، تركن ، تميلك ، مي پر ، تازي ، كلم ، كچو ، بشمار ، ودم ، تاسك ، توسك ، مردك ، روسك

نحوه بازي : بدين ترتيب يك نفر نگهبان نقطه آب مي شود و بقيه بازيكنان مي خواهند به طور مخفيانه و سريع خود را به اب برسانند . نگهبان قبل از اين كه بازيكنان به آب برسند بايد آنها را با دست لمس كند و يا با شي ء ضربه اي به آنها بزند . به اين ترتيب آن بازيكن حذف مي شود .

نحوه بازي در شب : در شب لازم است نگهبان فقط بازيكنان را ببيند و افرادي را كه مي بيند بايد به كمك او بيايند و زودتر ديگر بازيكنان را پيدا كنند .

میلاد شهریاری

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

مطالب ویژه