هیچ کس با عدالت محوری و مهرورزی مخالفتی ندارد بخصوص اینکه اگر این دو مقوله را یک دولت در راس امور خود قرار دهد و با طرح و برنامه های اصولی و کارشناسی شده سعی در برقراری عدالت و مهر در سراسر جامعه داشته باشد در این صورت ،بدون شک تا حدود زیادی همه افراد یک جامعه به حق و حقوق خود خواهند رسید.متاسفانه دولتهای نهم و دهم با بی توجه ای مطلق به قانون این دو مقوله را در راس امور خود قرار دادند .اما مگر عدالت محوری و مهرورزی با نادیده گرفتن قانون عملی می شود؟ .متاسفانه می توان گفت دولت گذشته تصمیم های مهرورزانه اش را فقط بخاطر جذب آرا انجام داد و معمولا هم گروه هدف آن دولت قشر محروم جامعه بود و برنامه های خلق الساعه اش بیشتر متوجه همین قشر می شد و هر روز برای آنها طرح و برنامه ای اجرا می کرد که معمولا ناتمام می ماند. تصمیماتی که همه آنها بدون استثنا به کشور ضربه وارد آورده از سهام عدالت گرفته تا یارانه و.... همه از روی بی برنامه گی مطلق اجرا شد و دیدیم که سرانجام خوبی هم نداشته است. ساخت مسکن روستایی هم یکی از این برنامه ها بود که گرچه در ظاهر کاری نیکو پسندیده می آید زیرا قشر محروم را صاحب خانه و کاشانه کرد اما برای وام این مسکن هیچ گونه ضمانت بازپرداختی از وام گیرنده گرفته نشد که از هدر رفت پول بیت المال در آینده جلوگیری کند و مردم را ملزم به پرداخت وام مسکن خود نماید.

طبق دستورالعمل بانک مرکزی وقت، یک ضمانت زنجیره ای که متشکل از سه نفر وام گیرنده بود، آخرین مرحله خانه دار شدن مردم بود. مردمی که در روستا زندگی می کردند و دولت عدالت محور در ادامه تصمیم های غیرقانونمندش تصمیم گرفت با این ضمانت کم جان بانکی، آنها را صاحبِ خانه ای مستحکم کند. شرایط آسان رسیدن به این وام و خانه، با استقبال بی نظیر مردم از این طرح روبرو شد به طوری که به قول معروف «بچه به گهواره نماند » و همه وام مسکن روستایی را دریافت کردند. چیزی نگذشت که چهره روستاها دگرگون شد و از گوشه و کنار روستا ساختمانهایی با شکل و شمایل جدید و «شناژی» قد علم کرد. حالا دیگر همه روستاییان در کنار ساختمان مسکونی قدیمی و کلنگی شان، خانه ای جدید و امروزی داشتند و آسوده از هر باد و باران و سیل و زلزله ای در آن ساکن شدند. تا اینجای کار همه چیز به نفع روستاییان بود، زیرا بدون دغدغه صاحب خانه ای نو شده بودند.بدون اینکه بانک برای دریافت وام مسکن از آنها درخواست یک یا چند ضامن کارمند داشته باشد، آنها طبق خواست بانک مرکزی، توانسته بودند در جمعی خودمانی از اهالی روستا، با ضمانت زنجیره ای، ضامن یکدیگر شوند و در قبال دادن سفته ای به بانک، وام دار و خانه دار شوند.

جنوب کرمان هم مانند سایر نقاط کشوراز این طرح بهره مند شد و خیلی زود روستاییان جنوبی نیز صاحب مسکنی امروزی شدند. البته بماند که بسیاری از وام گیرندگان، ساکنان روستاها نبودند و وام روستایی را صرف ساخت ویلایی در روستایشان کردند تا دوران فراغت را در آن سپری کنند و این هم بماند که برخی از روستاییان مستحق دریافت وام مسکن نیز از آن وام بهره مند نشدند چون دهیار هیچ وقت اسم آنها را در نوبت دریافت وام نگذاردند و به جایش، قوم و خویش خودشان را در لیست قرار داد و صاحب خانه کرد.

به هر ترتیب روستاها « نو نوار» شدند و مردم روستا به دیواری مستحکم تکیه زدند. اما ... چند سال گذشت و موعد پرداخت وام ها رسید. همان وامی که خیلی آسان به دست روستاییان رسیده بود. ولی اکنون دیگرکسی سراغی از آن نمی گیرد،هیچکس مانند موقع دریافت برای آن « سر و دست نمی شکند.» انگار نه انگار که وام مسکن آنها پول بیت المال است و بازپرداخت آن دینی است بر گردنشان. یک سال، دو سال و سه سال از موعد پرداخت وام مسکن روستایی می گذرد اما دریغ از یک قدم وام گیرنده برای قسط بندی و پرداخت وام مسکنش. «یکی می گوید: دولت می دانست روساییان پولی در بساط ندارند بدون ضامن به آنها وام داد تا خانه بسازند الان ما هیچ پولی نداریم بدهیم. دیگری می گوید:هروقت باقی مردم وامشان را دادند ما هم می دهیم. آقایی که قصد گرفتن وام دیگری دارد و مجبور شده برای استعلام به بانک مراجعه کند می گوید: بانک رفاه از من بیش از 4 میلیون تومان بعنوان معوقه اقساط وام مسکن می خواهد تا وام روستایی را قسط بندی کند، من هم چون چنین پولی ندارم از خیر وام جدید هم می گذرم.»

رییس بانک مسکن جیرفت:

مشتری بدون پرداخت معوقه می تواند نسبت به قسط بندی وام روستایی بر اساس خواست خودش به صورت پرداخت ماهانه،شش ماهه و سالانه اقدام نماید.

در این زمینه گفتگویی داشتیم با آقای طاهر کریمی رئیس بانک مسکن جیرفت:

بانک مسکن جیرفت به چند نفر وام روستایی پرداخت کرده است؟

-به بیش از 7 هزار نفر ، که البته این تعداد پرداخت در شهرستانهای جیرفت و رودبار جنوب صورت گرفته است.

آیا از این تعداد کسی برای قسط بندی و پرداخت وام اقدام نموده است؟

-حدود یک سوم این تعداد مراجعه نموده اند که البته بیشتر کسانی را تشکیل می دهند که برای استعلام دریافت وامی دیگر نیاز به پرداخت این وام را داشتند به همین دلیل به اجبار قسط بندی وام صورت گرفت.

در حالی که وام گیرنده درصدد بازپرداخت وام خود نمی باشد، بانک چه کاری در قبال این اهمال کاری مشتری می تواند انجام دهد یا انجام داده؟

-ما قبلا با فرمانداری صحبت کردیم و از طریق دهیاری ها و شوراها هماهنگ شدیم تا به روستاها برویم و با مردم صحبت کنیم که برای قسط بندی وام خود اقدام نمایند. اما متاسفانه همکاران ما به روستا می رفتند ولی هماهنگی صورت نمی گرفت و اطلاع رسانی به مردم نمی شد پس کسی نمی آمد. اکنون بانک از یک شرکت خصوصی برای این کار استفاده می کند. به این صورت که برای همه قراردادها اخطار می دهند و با به اجرا گذاردن سفته ها ،وام گیرنده باید برای قسط بندی مراجعه کند.

شرایط قسط بندی وام روستایی چگونه است؟ جریمه عدم پرداخت وام چه میزان است؟

-بر اساس درخواست خودشان می توانند در اقساطی بصورت ماهانه، شش ماه یکبارو سالانه اقدام به پرداخت وام خود نمایند.

ببینید اگرمبنا پرداخت است اگر قسط بندی کنند و بعد از آن نتوانند بپردازند روزانه حدود 200 تومان بابت قسط جریمه می شوند، اما اگر مبنا عدم پرداخت است که بابت کل قرارداد روزی حدود 4 هزار تا 5 هزار تومان جریمه می شوند. پس بهتر است در صدد قسط بندی وام خود برآیند تا جریمه کمتری بپردازند.

قبل از تقسیط وام از آنها پولی دریافت می کنید بعنوان معوقه یا سود تعویق پرداخت؟

خیر . بانک مسکن موقع قسط بندی پولی از آنها دریافت نمی کند، می توانند بدون پرداخت هیچ وجهی به تقسیط وام خود اقدام نمایند.

رییس بانک رفاه جیرفت:

مشتری باید قبل از قسط بندی معوقات خود را پرداخت نماید.

همچنین در گفتگو با آقای نوزایی رئیس بانک رفاه شهرستان جیرفت، وی در این خصوص گفت: بانک رفاه جیرفت تعداد 600 پرونده وام مسکن روستایی دارد که با ضمانت زنجیره ای به آنها وام پرداخت شده است و تا کنون نیز کسی برای قسط بندی وام اقدام نکرده است.نوزایی افزود: بانک رفاه موقع تقسیط وام، مبلغی که شامل قسط معوقه و سود وام است را از مشتری دریافت می دارد و بعد از آن اقدام به تقسیط وام می کند. به گفته او 2 سال مدت مشارکت بود که به حساب نمی آید اما از بعد از این مدت باید وام گیرنده برای تقسیط وامش اقدام می نمود. وی با بیان اینکه مدت بازپرداخت این وام 8 ساله است گفت:بانک رفاه نمی تواند معوقات و سود وام را به اصل وام اضافه نماید و تقسیط کند بلکه باید مشتری قبل از قسط بندی معوقات خود را بپردازد.وی خاطرنشان کرد: اگر مردم برای پرداخت وام خود اقدام نمایند بانک نیز می تواند مدت وام دهی بیشتری داشته باشد.

80 میلیارد تومان سرگردان در دست مردم

با گفتگوهایی که با روسای دو بانک پرداخت کننده وام مسکن روستایی داشتیم و آماری که اعلام کرده اند مشخص شد حدود 8 هزار نفر وام مسکن را در روستاها(فقط جیرفت و رودبارجنوب) دریافت داشته اند که اگر میانگین پرداخت وام را 10 میلیون تومان فرض کنیم، رقم کلی وام پرداخت شده به روستاییان 80 میلیارد تومان می شود چنین مبلغ هنگفتی در دست دریافت کنندگان وام مسکن روستایی است که به بیت المال بدهکارند و متاسفانه با عدم قانونمندی دولت عدالت محور در خصوص پرداخت بی ضابطه آن، دریافت کنندگانش از پرداخت آن سر باز می زنند. در صورتی که با تقسیط این وام ها می توان کمک زیادی به بانک ها کرد تا فعالیت وام دهی خود را سرعت بخشند.

عدم پرداخت وام مسکن غیر از بدحسابی مشتری و کند شدن فعالیت بانک ها در قدرت وام دهی ، مشکل شرعی هم دارد . شمایی که با خیالی آسوده بر دیوار مستحکم خانه جدیدتان تکیه داده اید چه بهتر که با پرداخت قسط منزلتان هیچ شبهه ای شرعی را باقی نگذارید و فرائض دینی خود را نیز با خیال آسوده انجام دهید.     مژده مشایخی/ رودبارزمین